ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಜಲನಿಧಿ - ತಲಪರಿಗೆ

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡ, ಮಧುಗಿರಿ, ಕೊರಟಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರೀಕರು ತಲಪರಿಗೆ ಎಂಬ ಪದ ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು! ಅದರ ನೀರಿನ ಸಿಹಿ, ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ, ಊರವರೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಕಾಲುವೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರದವರಿಗೆ ದಂಡ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುದು, ತಲಪರಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಬೆಳೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದ್ದು ... ಹೀಗೆ ಹತ್ತು-ಹಲವಾರು ನೆನಪುಗಳ ಲಹರಿಯೇ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ತಲಪರಿಗೆಗಳೆಂಬ ಪಾರಂಪರಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳು  ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಪೊರೆದದ್ದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಇದು.
೧೯೫೦-೫೫ರ ಇಸವಿ ೫ ಅಥವಾ ೬ನೇ ತರಗತಿಯ ಭೂಗೋಳ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠವೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಹೀಗಿತ್ತು, ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಪಾವಗಡದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಚಲುವರಾಜನ್‌ರನ್ನು ತಲಪರಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ಥಟ್ಟನೆ ಇದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಏನಿದು ತಲಪರಿಗೆ?
ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ನೀರಿನ ಗುಂಡಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪುಟ್ಟ ಬಾವಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳಂತೆ ಭವ್ಯ ಆಕಾರವಾಗಲೀ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಣೆಯಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ತೆರೆದ ಬಾವಿಗಳಿಗಿರುವ ಉದ್ದ-ಅಗಲ, ಆಳವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪುಟ್ಟ-ಪುಟ್ಟ ಜ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳು ನೂರಾರು ಎಕರೆಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವು. ಬೇಸಿಗೆ ಬೆಳೆಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅವೇ ಆಧಾರ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡ, ಮಧುಗಿರಿ, ಕೊರಟಗೆರೆ, ಶಿರಾ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗ, ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗದ ಹಳೆ ತಲೆಮಾರಿನ ರೈತರಿಗೆ ತಲಪರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಪದ. ತಲಪರಿಗೆ ನೀರಾವರಿ, ತಲಪರಿಗೆ ಬೇಸಾಯ ಎಂಬ ಪದವೇ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಆಂಧ್ರದ  ಅನಂತಪುರ, ಕಡಪ, ಕಲ್ಯಾಣ ದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತಲಪರಿಗೆಗಳಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ತಲಪರಿಗೆ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ಧ ಎಂದು ಹಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅಚ್ಚ ದ್ರಾವಿಡ  ಪದ ಎಂತಲೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರೈತರು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಲಪರಿಗೆ, ತಲಪುರಿಗೆ, ತಲಪರಿಕೆ ಮುಂತಾಗಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.

ತಲಪರಿಗೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವಂತಹವು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳ  ಬುಡಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ,  ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಬರುವ ವಿಶಾಲವಾದ  ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ತಗ್ಗು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳ ಅಂಗಳ ಅಥವಾ ಹಿಂಭಾಗ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ-ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಗಳ ಇಕ್ಕೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡುಬರುತ್ತವೆ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡ, ಮಧುಗಿರಿ, ಕೊರಟಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭಾಗವು ತಲಪರಿಗೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ತಲಪರಿಗೆಗಳ ಉಗಮ

ಅಂತರ್ಜಲ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದರೆ ತಲಪರಿಗೆಗಳ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಮಳೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು (ಸುಮಾರು ಶೇ.೮ ರಿಂದ ೧೨ ರಷ್ಟು) ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟು, ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ಜಿನುಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಸಿಯುವಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ನೀರು ಅದನ್ನು ತಡೆದಿಡುವ ಶಿಲಾಪದರದವರೆಗೂ ಜಿನುಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಂತರ್ಜಲ ಅಥವಾ ಭೂಜಲ. ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಅಂತರ್ಜಲ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರದೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವ ಭೂಗರ್ಭದ ಶಿಲಾರಚನೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಲಸ್ಥರ ಅಥವಾ ಜಲಧರಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಲಸ್ಥರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಒಂದೇ ಆಳದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಭೂಮಟ್ಟದ ಸನಿಹದಲ್ಲೂ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಳದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಈಗ ತುಮಕೂರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜಲಸ್ಥರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸೋಣ. ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಭಾಗದ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಂಡೆಗಳಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಜಿನುಗಿ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲು  ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಿರುಕುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇಂಗಿದ ಮಳೆ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯದೆ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಮರಳುಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಸಡಿಲಮಣ್ಣು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.

ಉಕ್ಕಿ ಹರಿವ ನೀರಿನ ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆ
ಈ ರೀತಿ ಶಿಲಾರಚನೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಕ್ಕುವ ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ನಮ್ಮ ರೈತರ ಜಾಣ್ಮೆ ಅದ್ಭುತ. ನೀರು ಉಕ್ಕುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅಲ್ಲೊಂದು ಗುಂಡಿ ತೆಗೆದು, ಕಲ್ಲುಕಟ್ಟಣೆ ಕಟ್ಟಿ, ಕಾಲುವೆ ತೋಡಿ, ಇಂತಿಂಥವರು ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ನೀರು ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಮಾಡಿ, ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಗಂಕಾರನನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ನೀರಿನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಕಾಪಾಡಲು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೊಂದು ಪೂಜನೀಯ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರ ಕ್ರಮ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.  ಮಳೆಯ ಅಭಾವ, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ತಲಪರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.  ರಾಜ್ಯದ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ಕುಡಿ ನೀರಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ತಲಪರಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.

ತಲಪರಿಗೆಗಳ ರಚನೆ
ಈ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೀರು ಉಕ್ಕುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಕಡೆ ಗುಂಡಿ ತೆಗೆದರೆ ನೀರು ಉಕ್ಕಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರು  ಅಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿ ತೋಡಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಕಾಲುವೆ ತೆಗೆದು ತಲಪರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಡೆ-ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಗುವ ಅಥವಾ ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನದಿ, ತೊರೆ, ಹಳ್ಳಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳಿರಲು ಕಾರಣವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಬಂಡೆ-ಕಲ್ಲುಗಳ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಇಂಗುವ ನೀರು ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಮರಳು ನೆಲ ಸಿಕ್ಕ ಕಡೆ ಉಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೀರು ಊರುವ, ಜಿನುಗುವ, ಒಸರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಲಪರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಬೇಸಾಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಲವಾರು ಭೂಗರ್ಭ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ರೈತರು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇನ್ನು ನದಿ, ತೊರೆ, ಹಳ್ಳಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳು ಇರಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಒಣಗಿದರೂ ಪದರ-ಪದರವಾಗಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಂಡ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಇಮುರಿದ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರು  ದಡದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಮರಳಿನ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸಿಕ್ಕ ಕಡೆ ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಜನರು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಲಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.